LITERATURA ORAL
Contos Romanceiro Orações Testemunhos Vária
CONTOS

[Cunta de bruxas]



Anformante: Ua tie (47 anhos)

Lhocal i data de recuolha: Malhadas, 28 de Dezembre de 2000

Lhéngua(s): Mirandés i pertués

Recolha: António Bárbolo Alves




Ua beç, you nun comie... solo gómitos... you nun comie...

— Á filha, la cousa stá ruin, nun sei se passará cun l que you te fago, isto stá ruin! Olha, bás a la eigreija a buscar auga-benta, se nun la tenes an casa, i pones-la al sereno i bebes dessa auga-benta trés manhanas an jejum. Quando te lhebantares, bebes dessa auga-benta an jejum.

Pronto, you fui anton a la eigreija a buscar auga-benta i eilha dou-me trés cachicos de romeiro pa poner na auga-benta i tie Marie dou-me trés granicos de mostarda i trés fuolhas de oulibeira i trés granicos de ansenso.

Cuntei-le a tie Marie que andaba ruin i que habie ido anton a la eigreija a buscar auga-benta.

— Olha, bebes isto e pões na auga-benta, que faz bem...

Se eilhas sáben todo?!

— Olha, pões lá e...

Mas you yá tenie l romeiro que tie Marie me tenie dado. Pus la auga nun ferbedor no peitoril de la ginela, debaixo de la baranda, tapado cun un panhico de papel, cun ua argolha de la roupa antrasgada assi ... pegada al papel que nun se colasse.

Tenie buído por eisemplo hoije, tenie puosto hoije a la nuite la auga, lhebantei-me a la purmanhana, buí. Pronto, buí, la auga stubo alhi toda la nuite. You até nun fazer ls trés dies nun tiraba la auga deili. I durante trés dies you buie-la, you buie-la, mas nun ban ls outros a bué-la purmeiro que you!

You tenie buído dous gols anton no purmeiro die a la purmanhana. La auga stubo eili todo l die i toda la nuite. Soutro die na purmanhana lhebanto-me para ir a buer la auga... Onde staba?! No caragho!

Nun staba l ferbedor ambulcado — podien ser ls gatos que l ambulcássen, que le cheirasse pori cousa de trincar i fússen a ber — mas nada, l ferbedor staba direitico cumo you l tenie deixado, l papel amanhadico cumo you l tenie, las molas apegadas al papel que nun se pegasse, assi an riba de l ferbedor para que l panho nun se afundisse para baixo.

Bengo a tener cun tie Marie:

— Á tie Marie, passou-se assi i assi, zapareciu-me la auga de l ferbedor!

— Isso son las bruxas, filha! Son las bruxas que la chúpan porque nun quieren que tu la bebas! Tu cuntinua, tenta siempre!

Alhá stában las fuolhicas del loureiro... de oulibeira i de l romeiro an baixo i l ancénsio yá staba parece que meio çfeito, mas alhá staba todo. Apuis you pus outra, pus outra auga i nun me tornou a assuceder.

— Se te cuntinuar a faltar, tu cuntinua siempre a poner ...

Aquilho son eilhas que la máman ou que la arráman.

Notas:

1 - Tratando-se de un teçtemunho i nó dua cunta, quejimos guardar l anonimato de l nuossos anformantes.  Ls nomes próprios fúrun todossubstituídos por Marie i nun currespónden als referidos pu la anformante.
2 - An mirandés aiuno.
3 - No einício la narradora amprega la forma ansenso, que mos parece ser la mais mirandesa

 

Las bruxas i l çapateiro

Anformante: Albertina Moreno (78 anhos)

Lhugar i data de recuolha: Sendin, 28.12.2001

Lhéngua: Mirandés (sendinés)

Recolha: António Bárbolo Alves

Era ua beç un çapateiro que diç pa la mulhier, diç:

— Ai Jasus, la cuba abaixa tanto?!

Diç:

— Home, será de la gilada?!

— I há-de baixar tanto de las giladas? Todos ls dies boto un cántaro de bino!

Buono, diç assi:

— Bou-me a agarrar i bou a spreitar!

Spreitou. Ua nuite, alhá aparecírun las bruxas a meia-nuite, apuis de meia-nuite aparecírun eilhas todas purparadas pa l baile i çcarranchórun-se an riba de la cuba i agarraba l couso que mandaba neilhas, l zangon, diç:

— Deixai que you me subo na cuba que stou mais lebe!

Pegou nun alqueire, anchiu l alqueire i eilhas bubien pul alqueire. L home alhi a spreitar. Nisto fartórun-se de bino, al fin stubírun a fazer l ungunto, para se untáren. I eilhas, anton cousórun-se todas.

— Por baixo de oulibais i por riba de silbeirais! — dezien eilhas — por baixo de oulibais i por riba de silbeirais!

L çapateiro tamien fiç la mesma reza, mas se el an beç de dezir por riba de silbeirais dixo por baixo de silbeirais i por riba de oulibais, al cuntrário.

Yá nun las agarraba. Anquanto subie a las oulibeiras i se metie por baixo de silbeiras l home nun salie... aguantaba tanto a correr. Yá íban acabando quaije l baile, lhebaba ua subela la mano i bai pa li, cada beç dába-le ua picada a uas i a outras i apuis diç-le assi:

— Porra, beisos do barba-ruça nun quero mais!

Tornában outra beç a dar outra bulta. Benga el cun las picadas.

— Beisos do barba-ruça nun quero mais!

I adepuis acabou-se assi la cunta. I apuis, al final, éran la bruxa i nun era la gilada.

Notas

Las bruxas ténen un lhugar special no eimaginário mirandés. La crença nas bruxas ye comun an toda la Tierra de Miranda. La purmeira cunta ye un relato na purmeira pessona, recuolhido nua nuite de eimbierno an que, por acauso, faltou la eilhetrecidade. A la lhuç de l lhume, fizo-se un stranho siléncio antres las seis pessonas que, cumigo, scuitábamos las cuntas. La narradora ampeçou l sou relato tan baixo que las purmeiras palabras son agora ampossibles de oubir i de transcrebir cun eisatidon. Assi i todo, l restro de la narratiba mostra-mos purfeitamente alguas de las calactelísticas de ls bários tipos de bruxas eijistentes na Tierra de Miranda: las buonas, las curandeiras, i las malas, ambisibles, que solo quieren fazer mal.

L remédio contra l mal stá nas malzinas onde se mistúran ls eilementos religiosos i naturales — l’auga benta, l ansenso, ls ramicos de oulibeira i de romeiro — assi cumo la cunsisténcia de l númaro trés, siempre asociado a la cumpletude de un ciclo ou a la plenitude de las cousas.

Las bruxas, opositoras, solo quieren l mal de las pessonas, ambora l sou poder pareça star lhimitado a deficultar la cura i nó a fazer mal. Contra eilhas, l que hai que fazer ye nunca dejistir. Quando las ajudas mágicas nun son sufercientes, l que restra ye la fuorça houmana: "tu tenta siempre", cumo eiqui se acunseilha. Que outra moral podemos retirar desta narratiba?

Las bruxas de la segunda cunta son de natureza diferente. Tal cumo ls outros seres que bíben an ne mundo físico ou no ouniberso eimaginário, estas bruxas partílhan l mesmo spácio de ls fantasmas i assumbraçones. Mas tamien ls homes, ténen l dreito de se misturar cun eilhas, mais nun seia an ne mundo de ls deseijos, que permite eimaginar un baile ritual an que la subela de l çapateiro persigue l traseiro de las bailarinas, possibelmente znudas i, de certeza, guapas i parfumadas cun ls unguntos mágicos. Estas bruxas nun son malinas. Ye berdade que rouban l bino de la cuba i ténen poderes straordinários, cumo l de bolar "por riba de silbeirales i por baixo de oulibales". Mas la sue natureza ye de alegrie. La transformaçon oupera-se atrabeç de las palabras mágicas, tamien acessibles al home, que assi se transforma an barba-ruça.

 

.


[La cunta de Juan Suldado]



Anformante: Albertina Moreno (78 anhos)

Lhugar i data de recuolha: Sendin, 28.12.2001

Lhéngua: Mirandés (sendinés) i pertués




Juan Suldado stubo binte-i-quatro anhos a serbir al Rei. Todo quanto ganhou fúrun quatro pães i quatro binténs. Tudo isso dou als pobres. I adepuis nun le deixórun sequiera antrar nien no cielo nien no einfierno. Porque el andubo na tropa i quando bieno de la tropa traie ls quatro panes i ls quatro bintenes, no camino saliu-le un pobre. I diç assi:

— Dá-me ua smola.

I diç-le el assi:

Toma!Toma lá! Toma un pan. Stube a serbir binte i quatro anos o rei, tudo quanto ganhei foram quatro binténs ... quatro bintenes i quatro panes. Toma un.

Mais alantre, mais alantre, mais alantre, apareciu-le outra beç l mesmo pobre. Era Nosso-Senhor. I diç-le assi:

— Dá-me ua smola.

I diç el:

— Inda alhi atrás dei outra! I anton agora eiqui parece-me l mesmo pobre! Que carai quanto pobre hai eigual! diç para San-Pedro.

Pronto dou-le outro pan.

Mais alantre tornou-le a salir. Diç:

— Nunca bi tanto pobre, armanos, dezie el.

Dou-le outro pan. Até que le dou ls quatro panes, quedou cun ls bintenes. An ne fin, Nosso Senhor anquanto nun le sacou ls quatro bintenes nun parou. Saliu outras quatro bezes, el i San-Pedro. I diç:

— Dá-me outra smola! Dá-me ua smola!

— Toma! Tudo quanto ganhei — diç— ganhei binte i quatro — sempre dezia a mesma — ganhei quatro pães i quatro bintenes, toma alhá un. Carai, que si que me apareces al que dei la smola inda agora! — dezie el.

Tornaba alantre até que le acabou cun ls bintenes i ls panes. Pronto, dou todo. I apuis tornou-le a salir i diç-le assi:

— Dá-me ua smola!

I diç assi el:

— Stube binte i quatro anhos a serbir al rei, tudo quanto ganhei dei als pobres, quatro bintenes i quatro panes, todo esso dei als pobres, agora nun tengo nada que dar.

I diç-le assi San-Pedro por trás:

— Pide la salbaçon. Juan, pide la salbaçon!

— You para que quiero esso para nada, diç el.

I bai anton, pronto, diç assi el, diç:

— Anton, se me dás l que you quiero, quiero que todo l que you beia cun ls mius uolhos que salte todo pa l miu bornal.

Nosso Senhor tubo que se lo dar. Dou-le anton aquel poder.

Un die passou por ua feira, biu chouriços assi you sei alhá, montes de cousas i el diç assi, tenie fame, i diç assi, diç:

— Ó chouriços de la mie alma binde todos i correi todos i saltai todos pa l miu bornal.

Ls chouriços ancomeçórun a saltar, a saltar, a saltar, a saltar i l home de la feira a apanhá-los, a apanhá-los, mas saltórun todos para el i apanhou-los el todos. Pa ls comer...

Buono, l home apuis quedou pobre.

Quedando pobre apareciu, you sei alhá, an Sendin ou an Picuote i pedindo ua pousada a ber se arranjaba alhi ua casa para morar i assi. L home cheno de fame, pobre sien denheiro i anton alhá diç assi un, diç:

— Ah, eiqui hai ua casa mui buona i ten alhá muito que comer, mas hai alhá un miedo, ten alhá muito bino que buber, stan las cubas chenas i ten muito chouriço i muito presunto. Mas naide alhá bai, ende por meia-nuite ben un miedo i nun deixa parar alhá naide.

I el diç assi, diç:

— You nun tengo miedo a naide! Diç: Stube binte-i-quatro anhos a serbir al rei, todo esso dei als pobres, para quanto you mais agora tener miedo i you nua casa dessas que haba que comer.

Sentou-se na cozina, comiu daqueilhes chouriços, fartou-se daquel bino, puso-se meio catumba. Quando, nesto, pul meio de la nuite alhá te ben l miedo. Começa anton ua alma de l outro mundo:

— You caio!

I anton meio antanrangando-se i el:

— Cai-te que te liebe l diabo, que you a aparar-se nun bou, dezie-le el.

Tornaba deili a outro rato:

— You caio!

— Cai-te que te liebe l diabo, mas you a aparar-se nun bou! Mas you como i bebo, mas ls mius cabelos arrepiában-se, dezie el. Come i bebes, daba un beiso na cántara, mas os meus cabelos arrepiában-se. L home staba antressudado i mais staba antre-Pinto-i-Bal-de-Moro i bai anton diç assi, diç:

— Cai-te que te lebe o diabo, pula chaminé abaixo. Quando al fin diç assi, diç:

— Cumo caio? Bou cair un braço primeiro i adepuis ua pierna.

— Nó, nó, nó, nun andes cun isso! Cai todo junto.

Diç:

— You cá como i bebo, mas dou un beiso na cántara, mas ls mius pelos arrepiában-se, dezie el.

Caiu, caiu anton la fantasma, la fantasma que nun tenie luç la casa, nun tenie nada, mas cun ls uolhos de la fantasma eiluminaba la casa toda. Bon, eiluminando la casa toda, l home alhá le dixo la stória de l denheiro que habie ganhado i esso... l que tenie ganhado tenie dado todo als pobres, i diç el assi, diç:

— Olha Juan, a ber se me puodes salbar, que you nien entro no cielo nien no einfierno. Eiqui neste sítio hai uas barras de ouro nuas panelas i alhi hai outras de prata, daquel lado hai outras de cobre. I yá bés que quedas rico. Ye para dar als pobres mas inda queda muito para ti, para you poder antrar ne cielo, dixo la fantasma.

Diç-le el assi, meio caendo-se; meio antarangando-se diç-le assi, diç:

— Olha you que stube binte-i-quatro anhos a serbir al rei, todo esso dei als pobres l que you nun farei por ti, por esse denheiro todo!

Pronto, fui l home, diç-le la fantasma, diç:

— Pega nun picarete i scaba eiqui.

Diç:

— You scabar! Scaba tu.

Tubo que scabar la fantasman. A sacar las panelas que tenien l denheiro.

Diç:

La fantasma cun aquel suor i aquel sumblante, corrie-le l suor al para baixo a scabar que alhá le salírun uas panelas de ouro i apuis outras de prata i outras de cobre. I diç-le assi el assi, diç:

— Olha, Juan, estas de prata dás-las por missas... las de cobre dá-las de missas para mi i las de prata dás... debides todos als pobres... todo esto als pobres i l outro mandas-me dezir missas para mi l que dir de las missas mandas-me-las dezir i l ouro queda todo para ti. Diç: Tu serás que me dirás estas missas?

Diç:

— Olha you stube a serbir al rei para ganhar binte-i-quatro panes i quatro binténs, quanto you nun farei por ti por esse denheiro todo?

Pronto, alhá se fui la pantasma, diç:

— Bai-te i tirate-me de lantre que you nien te puodo ber na mie frente.

La pantasma fui-se i l home quedou anton eili el solo outra beç a passar la borracheira. Pu la manhana bieno — dou todo aquel denheiro als pobres — i lougo fui a falar cun l cura para mandar dezir las missas que el habie dito (l que habie mandado debedir aquel denheiro i l outro para el).

Buono, anton alhá l home fiç esso. Quando al fin l home inda bibiu, inda bibiu apuis cun aquel denheiro. Adepuis morriu. Morrendo, fui a bater al cielo. Nun le abrírun la puorta. Staba alhá San-Pedro cun las chabes i lougo le dixo:

— Eiqui nun tenes antrada Juan. You nun te dixe que pedisses la salbaçon?!

I diç assi, diç:

— Ah si! Stá bien.

Nesto agarra cul i bai a la casa de l diabo. L diabo, habie agarrado ua beç un diabo nua fieira i maçucou-lo, deixou-lo de todo, mandou-lo saltar pa l bornal, an saltando pa l bornal maçucou-lo cumo debie de ser, l diabo. Quando al fin, assomórun-se i diç:

— Quien ye?

Diç:

— Ye, ye... Juan-Suldado.

Tenie un quarteiron — bós sabiedes l que era un quarteiron, daqueilhes postiicos. Táque, lougo le fechou, un pequeinho.

Diç:

— Ye Juan Suldado! Fechai las puortas todos!

Tenien muito miedo! Ala, fechórun las puortas todas, nun le deixórun antrar. Tornou-se al cielo. No Purcatório tamien nun le quejírun. Chegou-se al cielo i diç-le assi San-Pedro. Diç:

— Á Juan, tu yá sabes que nun tenes antrada eiqui home! Tu nun pediste la salbaçon, cumo quieres tu antrar?!

Diç:

— Ah, nun tengo antrada ende, anton entra pa l miu bornal.

Dou ua maçucatela buona a San-Pedro. Al fin tenie un chapéu i diç assi, diç:

— Onde l miu chapéu parar, alhi you me hei-de assentar.

Atirou cun l chapéu pa dentro de la preça-de-casa de l cielo, alhi parou l chapéu i el sentou-se an riba. San-Pedro yá nun le fizo mais nada porque senó maçucába-lo.

Apuis acabou eiqui la cunta.

 

 

NOTAS

La cunta de JUAN SULDADO ye ua narratiba mui conhecida an todo l mundo. La narradora de la berson eiqui reproduzida ambrulha eilementos (ou temas) de bárias cuntas. Assi i todo essa mistura nun quebra la ounidade de la cunta. La narrativa zambulbe-se a partir de ls seguintes eilementos:

A — Un suldado andou binte i quatro anhos a serbir l rei, ganhando quatro panes i quatro bintenes. Ancóntran-se nun camino cun dous pobres, que son Jasus i San Pedro, que le sálen quatro bezes i a quien dá todo l que ten;

B — Recibe de Jasus un bornal onde entra todo aquilho que el quier;

C — Queda pobre i pon-se a pedir;

D — Ancontra ua casa onde hai muito que comer mas sale alhá un fantasma;

E — Entra nessa casa onde come i bebe i queda de nuobo rico;

F — Apuis de morrer nun le deixan antar an ne cielo nien no einfierno;

G — Fai cun que San Pedro salte pa l sou bornal i el entra assi an ne cielo.

L eilemento comun a todas las bariantes desta cunta ye l oubjeto mágico — l bornal — que l heirói recibe i cun l qual se burla de l diabo ou de la muorte. Nesta cunta, l bornal mágico sirbe para anchir de chouriços, para dar uas maçucadelas buonas al diabo i tamien para antrar an ne cielo, anganhando a San Pedro. Assi i todo, l narrador nun diç que Juan Suldado recebiu l "bornal", mas apenas l "poder" que le ye dado pul olhar.

L númaro binte i quatro, que son ls anhos passados por Juan Suldado a serbir l rei, stá carregado de simbologie. Segundo Jean Chevalier, el andica la dupla harmonie de l cielo i de la tierra (12x2), mas tamien la duplicidade de l camino terrestre até la eiternidade. Neste sentido, ls 24 anhos passados a serbir l rei son l’eimaige de la bida terrena na sue caminada para outra dimenson.

I yá que falamos an númaros nun podemos çquecer l quatro: quatro panes i quatro bintenes fui todo l que ganhou Juan Suldado. Tamien eiqui, stamos delantre de la simbologie de l todo, mas un todo "tangible, palpable" i quaije material. Assi sendo, nada mais natural que Juan Suldado se çfaga de todo l que ganhou, dando-lo als pobres. Naturalmente que este ye tamien un símbolo de la criaçon — ls quatro cantos de l Mundo — i al mesmo tiempo de la totalidade de todo l que nun ye eiterno.

L diabo anganhado quando se ancuntraba nua figueira, ye outro de l eipisódios comuns a la cunta de Juan Suldado. La figueira ye, tal cumo la binha i la oulibeira, ua de las árboles de ciéncia i de la fartura. Mas ten tamien un lhado negatibo, tornando-se símbolo de l Mal, de l’árbole que seca i nun dá fruito. Nun ye pois por acauso que l diabo stá an riba desta árbole, acusando la dualidade que ye, afinal, la eisséncia de l próprio personaige.

La stória ou l eipisódio de l fantasma puode ancontrar-se, eisoladamente, noutra cunta conhecida por Juan sien miedo ou L rapaç ou moço que nun sabie l que era miedo, de la qual eijísten bersones an praticamente todo l mundo. L narrador outeliza siempre l femenino i, a las bezes, amprega tamien la forma pantasma. Esta bariante, denuncia, an nuosso antender, la ourígen scrita de la cunta, deribada de pronúncia bulgar de la grafie phantasma. La forma femenina ye comun quando significa pessona çfarçada que sale de nuite para assustar la giente.

La maneira cumo Juan Suldado cunsigue antrar an ne cielo, assi cumo ls outros eipisódios an que l protagonista fai caçoada de San Pedro i de l diabo, ten tamien muitas bariantes an toda la tradiçon ouropeia. An alguas cuntas l heiroi bai al einfierno i ganha todas las almas que alhá stan, jogando a las cartas cun l diabo. Noutras, entra an ne cielo apuis de çcutir cun San Pedro, botando-le a la cara l sou pecado de haber negado trés bezes a Jasus.

 

 

Antonho Bárbelo Albes

Nice, 22 de Márcio de 2002


[O lobo logrado]



Er’ua beç un lhobo, ancuntrou ua cochina, que tenie ua cochinica, I chegou l lhobo a la borda d’eilhas I dixo que ls querie comer, I la cochina dixo-le que nó, q’aguardara mais uns dies.

_ Puis bien, cá benerei.

Fui par’ un arador I dixo-le q’habie de comé-las bacas. Depois dixo l’arador:

_ Nó, q’inda stan mui fracas. Deixaremos-las mais uns dies.

Apuis fui par’ ua baca que staba nun cerrado angurdar.

_ Ah! baca, que t’hei-de comer!

_ Agora nun me comas; deixa-m’mais uns dies, q’agora stou mui fraca.

Dalhi a uito dies fui’ lhobo a comé-la baca I dixo-l lhobo:

_ Agora bou-t’a comer!

_ Puis come, come!

Depuis prendiu l lhobo ua cuorda a la baca, I dixo-l la bac’ à’ lhobo:

_ Mete la cuorda ne cachaço; z-agora queres que t’ansine cuma fáian las bacas ne berano, quando dá la mosca?

_ Ansinai, ansinai. Tod’ ye bien saber.

I puis saltou la bac’a fugir cu’ lhobo a la rastra. Apuis cobrou-se la cuorda I fui’ lhobo pa la rapoza, I dixo-le:

_ Si, si, comadrica,

se la cuorda [nun] quebra

I l nolo nun zata

you iba parar a casa

de l donho de la baca.


In J. Leite de Vasconcelos, Contos populares e lendas, coord. de A.S. Soromenho i P. C. Soromenho, Coimbra, 1963, bolume I, nr. 33, p. 20. Recolhido an Dues Eigreijas an 1884. Ourtografie atual.




[La raposa fingida]



Fui ua beç I meti los cordeiros no palheiro, apuis fui la raposa antrou pul telhado pula manhana, chiguei alhá I bi los cordeiros muortos e adepuis dei la buolta al redor de l palheiro, achei la raposa muorta, agarrei-la pul rabo, butei-la pa la rue cuidando que staba muorta. Adepuis querie-le sacá-los uolhos, tenie-la presa cua cuorda, fui a pegá-la pula punta pa la libar a la rastra, salt’a fugir, que ningun perro l’agarraba."

In J. Leite de Vasconcelos, Contos populares e lendas, coord. de A.S. Soromenho i P. C. Soromenho, Coimbra, 1963, volume I, nr. 21, p. 29. Recolhido em Sendim antes de 1886. Ortografia actual, mantendo algumas caraterísticas apontadas por J.L.V: artigo los, ausência de lh- inicial (libar), i em sílaba pré-tónica (chiguei, libar), ningun em vez de niun, no em vez de an l ou ne l.


ROMANCEIRO


"La bicha" - "La lhoba parda"

No início de 2002 foi publicado neste sítio um breve ensaio sobre um dos mais interessantes romances que se encontram em Terras de Miranda, la "Lhoba parda". Em 20.2.2002 foi apresentada uma nova versão, revista e ilustrada com música. Porém este é um texto que está ainda a ser construído. Novas informações, recolhidas em Miranda ou lidas em bibliografia espanhola exigem uma nova reformulação. Enquanto ela não for feita, aqui ficam apenas o próprio romance e algumas melodias que, directa ou indirectamente, lhe andam associadas. A novidade, agora, é apenas uma versão do romance cantada por uma mulher de Malhadas.

La lhoba pardaclick para ouvir

Indo you mie sierra arriba////Delantre de l miu ganado
Repicando lo caldeiro////Remendando l miu çamarro
Aparcírun-me siete lhobos////Todos siete na niada
Trazien ua lhoba no meio////Que era mais linda q'a parda.
Tirórun-me ua cordeira branca////Filha dua oubeilha negra
I filha de l melhor maron////Que se passiaba na sierra.
Arriba, arriba, cachorros,////Abaixo, perra gudiana!...
Se m'agarrardes la lhoba////La cena tenereis ganha.
I se nun me l'agarrardes////Cula caiata cenais.
I siete léguas an corrida (han corrido?)////Los mius perros por arada
I al fin de las siete léguas////La lhoba staba cansada.
I toma perro la cordeira,////Lhieba-la pa la piara.
I nun te quiero la cordeira////Que la tenes desfolhada.
I só te quiero la tue çamarra////Para fazer ua albarda.
Toma, pastor, la cordeira////Lhieba-la pa la piara
Porque perros cumo ls tous////Nun los ten lo Rei de Spanha.

[Conhecido também, em Terras de Miranda, pelo nome de "La Bicha"... costuma ser tocado e/ou cantada no campo enquanto se apascenta o rebanho ou no terreiro da aldeia em dias festivos", in "Cantos da la nuôssa tiêrra. Malhadas. Miranda de'l Douro", ed. Sons da Terra. Cantos Tradicionais, 4.]

Vamos ouvir "La Bicha" click para ouvir, tal como nos é oferecida por Wenceslao Martínez Calonge, em http://www.interacesso.pt/wencesmc.miranda1.html, e leiamos o romance que a acompanha na pauta de Serrano Baptista (p. 74):

La Bicha click para ouvir

Indo you mie sierr' arriba ....delantre de mi' ganado

Repicando a miu caldeiro ....remendando ne miu samarro

I me saliu ua lhoba ....mais grande q' ua bitela

Me tirou ua cordeira ....filha dua oubeilha branca

Nieta dua oubeilha negra ....filha de l melhor maron

q' en la sierra se passeia.

- Deixa la cordeira, lhoba, ....mira que te sal cara!

- Que dizes tu pastor ....an drento de tu samarra

Se pa ti i pa tous perros ....ua mano m' achegaba.

- Abaixo siete cachorros ....arriba perra Guadiana

Que si matardes la lhoba ....tenereis la cena ganha

Siete caldeiros de lheite ....i outros siete de talhada

Mas si no me la matardes ....apanhais caiatada

Andibérun siete lheugas ....todas siete por arada

I al fin de siete lheugas ....ya la lhoba iba cansada

- Chama ls perros pastor ....q' you nun buolbo a tu' malhada

Que perros cumo los tous ....No los hai an Portual

(Recolhido em Cércio, antes de 1938. In Cancioneiro Tradicional Mirandês de Serrano Baptista, p.74, 75. Ortografia actualizada, porém mantendo as características fonéticas e morfológicas do texto original, tais como si em vez de se, no em vez de nun, Portual em vez de Pertual, samarro em vez de çamarra, andibérun em vez de andubírun).





Ouçamos agora La Bicha" de Malhadas click para ouvir, na versão oferecida por Wenceslao Martínez Calonge.



ORAÇÕES

Orações rezadas

Do CD Cantos de la nuôssa tiêrra. Malhadas. Miranda de l Douro, ed. Sons da Terra, Cantos Tradicionais, 4.


Zé da Lapa click para ouvir

Ó Zé da Lapa
Quien te dou la bandeirica?
- Fui miu pai San Jesé
Minha mai Santa Marie.
Ábran-se las puortas d'Almeida
Cun fechaduras de bidro.
Binde a ber l rapazico
Que yá stá nacido.

Nesta cama me deito click para ouvir

Nesta cama me deito
A drumir i a çcançar
Se la muorte benir
Que me deixe falar.
Apego-me als crabos,
Abraço-me a la cruç,
Antrego la mi' alma
Al Menino Jasus
Quatro squinas ten la cama,
Quatro belas stan arder
Quatro anjos m'acompánhen
Esta nuite sin morrer

Graças a Dius que yá me deitei click para ouvir

Graças a Dius que yá me deitei,
Siete anjos ancuntrei,
Trés als pies,
Quatro a la cabeceira,
Jasus Cristo na delantreira.

Salbe Rainha Pequenina click para ouvir

Salbe Rainha Pequenina,
Rosa Debina,
Crabo d'Amor,
Mãe de l Senhor:
- Dai-me luz de l antendimiento
Pa loubar
Al Santíssemo Sacramento.

Anjo de la Guarda click para ouvir

Anjo de la guarda,
Mie cumpanhie
Guarda la minha alma
De nuite i de die.



CINCO OURACIONES I REZAS RECOLHIDAS AN SENDIN

 

1. REZA PA SCAMUGIR LS MIEDOS

Abrenúncio Satanás

Que cumigo nun antrarás,

Nin de nuite nin de die,

Nin a l’hora de meidie!

Un Padre Nosso i ua Abé Marie

Anformante: Tie Teresa Dau (79 anhos) - Sendin

(Recuolha de Carlos Ferreira. Dezembre de 1999)

 

2. OURACION PA BENEZIR LA CIÁTICA

You te benizo ciática

Seia l delor qual fur

San Pedro i San Paulo

I San Tiago Meior

You te benizo ciática

Pul poder i saber

Bai-te i nun tornes mais

Pul poder de Dius

I de la Birge Marie

Un Padre Nosso

I ua Abé Marie.

Anformante: Tie Teresa Dau (79 anhos) – Sendin

(Recuolha de Carlos Ferreira – Dezembre de 1999)

3. OURACION A SAN BARTELAMEU

San Bartelameu

Amigo meu

Meirinho de prender i sultar

Prendei l einemigo

Que nun me benga a atentar

San Bartelameu me dixo

Que nun tubisse miedo

D’aqueilha mala cara

Que ten la mano furada

I l’unha arrepulgada

Creio an Jasus

Creio na Cruç

Creio na Mai

Que pariu Jasus.

Quien esta ouracion dezir trés bezes al die, ancuntrará las puortas de l cielo abiertas i las de l einfierno nunca s’abriran

Anformante: Tie Teresa Dau(79 anhos) – Sendin

(Recuolha de Carlos Ferreira – Dezembre de 1999)

 

4. OURACION PA L MAL D’OULHADO

Quebrante te dórun

Quebrante te darien

Atalhante Dius i la Birge Marie

Dous te l dórun

Trés te l tirórun

L Senhor i la Senhora

I l Batista San Juan

Se fur mal d’oulhado

Ou mal d’ambeija

Ou bruxarie

Ou por arte de l demonho

L’azeite que se spalhe

Ó se nó que s’ajunte

Pul poder de Dius i la Birge Marie

Un Padre Nosso i ua Abé Marie

Anformante: Tie Teresa Dau (79 anhos) – Sendin

(Recuolha de Carlos Ferreira – Dezembre de 1999)

 

5. OURACION DE LAS SESTAS

Alhá ribita an Belén

A quatro léguas de l Calbário

Staba ua mulhier

Toda bestida de branco.

Preguntou mulher crestiana

Se passou aqui Jasus

Si Senhora que passou

Cula cruç a sus ombros

De madeiro mui pesado

Cumo la cruç era nuoba

Trés bezes l’anruliou

Trés bezes beisou la tirra

Cun sous santíssemos lábios

Caminemos, caminemos

Até chigar al Calbário

I depriessa que chiguemos

Que yá L stan curçficando

Yá l’arríncan las spinas

I L’arremátan ls crabos

Yá le dan cul punhal

An sou debino costado

Quien esta ouracion dezir

todas las sestas de l anho

sacará ua alma de pena

i la sue de l pecado.

Quien la sabe que la diga

Quien nó que la deprenda

Qu’a l’hora de la sue muorte

La sue alma nun se perda.

Anformante: Tie Albertina Moreno (76 anhos) – Sendin

(Recuolha de Carlos Ferreira – Dezembre de 1999)




Procurar


webmaster
João Pedro Graça
índice geral
novidades